• DOLAR
    $2.490,7900
  • EURO
    $0,7150
  • ALTIN
    $38.588,1000
  • BIST
    $138,1900
hotmail kaydolma masöz istanbul apk indir
Koronavirüsten sonra MS aşısıyla da umut olan Uğur Şahin’in takımı DHA’ya konuştu

Koronavirüsten sonra MS aşısıyla da umut olan Uğur Şahin’in takımı DHA’ya konuştu

KORONAVİRÜS aşısı ile ismini tüm dünyaya duyuran Türk bilim insanı Prof. Dr. Uğur Şahin ve Prof. Dr. Hasret Türeci’nin başında bulunduğu takım, mRNA aşıları ile Multipl Skleroza (MS) deva olmayı umut ediyor. Geçtiğimiz haftalarda dünyaca ünlü tıp mecmuası Science’da yayınlanan çalışmada, mRNA aşısı ile farelerin bağışıklık sistemi ‘eğitildi’ ve bedenin kendi dokusuyla savaşarak MS’e yol açmasının önüne geçildi. Çalışmayı yürüten takımdan iki Türk bilim insanı, MS için tüm dünyada umut yaratan bu yeni gelişmenin ayrıntılarını birinci defa Demirören Haber Ajansı’na anlattı. Dr. Elif Diken ve Dr. Mustafa Diken çifti, çeşitli kanser tiplerinin tedavisi için de mRNA aşıları üzerinde çalışıyor. Kovid pandemisinde, hastalığa karşı süratle aşı geliştirilmesini sağlayan ve yüzde 90’ların üzerinde esirgeyici olduğu tabir edilen aşı çalışmalarında, ‘mesajcı RNA (mRNA)’ teknolojisi, apansızın tüm dünyanın gündemine oturdu. mRNA aşıları, Kovid’de elde edilen bu muvaffakiyet ile ismini duyursa da aslında 20 yıldan fazladır kanser ve birtakım bağışıklık sistemi hastalıklarının tahlili için “bağışıklık hücrelerini eğitmeye yönelik” tasarlanan bir metot. Çalışmalarını Almanya’da yürüten ve BionTech’in kurucusu Prof. Dr. Uğur Şahin ile Prof. Dr. Hasret Türeci’nin Kovid aşısındaki bu başarılsı, onları dünyanın gündeminde taşırken, yıllardır yürüttükleri öteki bir çalışmanın birinci sonuçları da bu sefer, hala tedavisi olmayan Multipl Skleroz (MS) hastalığı için umut oldu.

GELECEĞİN TEDAVİLERİ mRNA AŞILARINDA OLABİLİR

BioNTech ile tekrar Almanya’nın Mainz kentindeki Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Fakültesi ve TRON Translasyonel Onkoloji Enstitüsü’nden bilim insanlarının yaklaşık 6 yıldır üzerinde çalıştığı MS aşısı, farelerde hastalığın gelişmesini önledi ya da geriletti. Aşı çalışmasıyla ilgili bilimsel makale, dünyanın en saygın tıp mecmualarından Science’a kabul edilerek 8 Ocak’ta yayınlanınca, Türeci ve Şahin çifti bir sefer daha dünyanın gündemine oturdu. Araştırma grubundaki 17 bilim insanı içinde yer alan ve ikisi de yıllardır Şahin ve Türeci çiftiyle çalışan TRON Translasyonel Onkoloji Enstitüsü İmmünoterapi Kısmı Lider Yardımcısı Dr. Mustafa Diken ve birebir enstitüde araştırmacı olarak vazife yapan eşi Dr. Elif Diken, hem MS, hem de birtakım kanser tiplerinin tedavisine yönelik mRNA çalışmalarıyla ilgili ayrıntıları, birinci sefer Demirören Haber Ajansı’na anlattı. Diken çifti, başta kanserler olmak üzere pek çok hastalık için geleceğin tedavilerinin mRNA aşılarında olabileceğini söyledi.

“İLGİ KOVİD’E DÖNÜNCE MS MAKALESİ GECİKTİ”

Dr. Elif Diken, Science’da da yayınlanan ve bilim dünyasında heyecanla karşılanan MS araştırmalarıyla ilgili, “MS’in tedavisini fareler üzerinde gösterdik. Ancak bu aslında daha çok bir başlangıç. İnsan çalışmalarına biraz daha yolumuz var. Natürel ki umut vadediyor bu sonuçlar. Lakin insan çalışmalarının tamamlanması ve bir eserin ortaya çıkması için vakte muhtaçlık var” dedi. Dr. Mustafa Diken ise “Bu proje bizim son 5-6 yıldır üzerinde çalıştığımız bir proje. Aslında Kovid aşısından daha evvel başladığımız, TRON’daki multidisipliner çalışma kümesinin, birebir vakitte Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Fakültesi ve BioNTech ile ortaklaşa yürüttüğü bir projeydi. Biz RNA aşılarını çok farklı hastalıklar üzerinde denemek için çalışıyoruz. Bu esasen Kovid’den evvel de yürütülen çalışmalardı. Aslında Kovid’den ötürü makaleyi yayınlamamız biraz da gecikti. Zira daha evvel tamamladığımız bir çalışmaydı lakin yayınlanması vakit aldı, çünkü bütün ilgi Kovid’e dönmüştü. Lakin sonunda saygın bir bilimsel mecmuada yayınlayabildiğimiz için mutluyuz” halinde konuştu.

“İKİSİ DE NİTEKİM ALÇAK İSTEKLİ İNSANLAR”Aynı vakitte BioNTech Aşı ve İmmünoloji Kısmı Lideri olarak da misyon yapan Dr. Mustafa Diken (38) ise ODTÜ Moleküler Biyoloji ve Genetik kısmında okurken son sınıfta Şahin ve Türeci çiftiyle tanıştığını belirterek “Uğur ve Hasret hocaların daha evvel üzerinde çalıştığı ve buldukları bir metot üzerine staj yaptım son sınıftayken. Onları makalelerinden bu vesileyle tanıyıp kendilerine başvurdum. 2005’de doktora yapmak için kabul aldım ve hala birlikte çalışıyoruz. Doktoramdan sonra da kurduğumuz şirketlerin hem kuruluşunda hem idaresinde vazife almaya başladım. BioNTech’de Aşı ve İmmunoloji kısmının başındayım lakin tıpkı vakitte MS çalışmasının yürütücülerinden biri olan TRON Araştırma Enstitüsü’nde İmmünoterapi Kısmı Lider Yardımcılığı vazifesini yapıyorum. Uğur ve Hasret Hoca ile uzun müddettir çalışıyorum. Hem bilimsel olarak, hem insan olarak çok güzel ve alçak istekli beşerler. Burada büyük bir kümesi yönetiyorlar. Üniversite, enstitü ve BioNTech’de 1500 kişilik bir kümenin başındalar” diye konuştu. 

“KÜTÜPHANENİN TAMAMINI DEĞİL TEK KİTABI TANITIYORUZ”MS hastalarında bağışıklık baskılayıcı tedaviler kullanıldığını, bunun da bedeni başka tehditlere karşı savunmasız bırakabildiğini ve tam olarak tahlil olamadığını vurgulayan Dr. Mustafa Diken de “Buradaki hedef, RNA ile (hücreye) yalnızca istediğimiz bildirisi vererek, yani bütün bir kütüphaneyi durdurmayı değil; yalnızca belirlediğimiz bir kitabı oradan seçip, onu hücreye tanıtarak, yalnızca ona karşı bir yanıt oluşturmayı sağlamak. Böylelikle bu formül çok daha özel, yalnızca MS’e karşı olan bir bağışıklık yanıtını baskılayarak, başka hastalıklara karşı olan bağışıklık cevabında bir tesir yapmıyor. Çalışmamızda öteki rastgele bir aşılamaya ya da bir virüs atağına karşı farelerde bir değişiklik olmadı. Ancak MS oluşmasında ya da oluşan MS’in seviyesinde bariz ölçüde gerilemeyi sağladı. Bu da tedavi ederken, bedende öteki bir şeye ziyan verilmesini ya da bedenin diğer bir tehdide karşı savunmasız bırakılmasını önlüyor. Bu açıdan RNA çok özel bir molekül” diye konuştu.

“mRNA GENETİĞİ DEĞİŞTİRMİYOR, HÜCREYİ EĞİTİYOR”mRNA’nın çok modüler (uyarlanabilir) bir çalışma platformu sağlayabildiğini ve bu özelliği ile kanser ve başka hastalıkların tedavisinde de kullanılabildiğini belirten Dr. Mustafa Diken, kelamlarını şöyle sürdürdü: “mRNA molekülünün Kovid aşılarındaki başarısı aslında RNA’nın ne kadar muteber, faal ve birebir vakitte süratli bir biçimde üretilebildiğini gösterdi. Bu manada öbür hastalıklar için de mRNA’nın artık süratli bir halde ilerleme kaydedeceğine inanıyorum. RNA molekülünün hoş bir avantajı, belirli bir yarı ömrü var. Hücreye girdikten sonra proteini kodlayıp daha sonra kendisi hücredeki düzenekler tarafından parçalanarak yok ediliyor. Yani hücrenin genetiğini değiştirmekten çok, hücreyi bir manada istediğimiz ölçüde ve istediğimiz müddet boyunca modüle etmiş (uyarlamış) oluyoruz. Kanser aşılarında bunu, kansere has molekülleri hücreye tanıtmak için kullanırken; Kovid aşısında, virüsün belirli moleküllerini hücreye tanıtmak için kullanıyoruz. (Bağışıklık sistemine bunlarla ‘savaşmayı’ öğretiyoruz) Son çalışmamızda ise MS’e has molekülleri hücreye tanıtarak, bu sefer kanser ve Kovid’den farklı olarak, bunların aslında ‘bağışıklık sisteminin dostu’ olduğunu ve ‘saldırmaması, savaşmaması’  gerektiğini hücreye öğretiyoruz. Yani kanser ve Kovid aşılarının tam aksisi bir mekanizmayı harekete geçirmiş oluyoruz. Aslında temel mantık birebir, yalnızca madalyonun iki yüzü gibi”

KOVİD AŞILARINDAKİ MUVAFFAKİYET, ARAŞTIRMALARA DAHA ÇOK FON GETİRECEKmRNA teknolojilerinin gerisinde uzun yıllara dayanan bir bilgi birikimi olduğunu belirten Dr. Elif Diken, “Aslında bu pandemi ile birlikte herkes tarafından öğrenildi ancak mRNA çalışmaları uzun yıllardır yapılıyordu. mRNA aşılarının en hoş yanı da nispi olarak süratle değiştirilebilir olması ve hedefe uygun tekrar düzenlenebilmesi. Mustafa’nın dediği üzere, biz daha çok kanser alanında kullanıyorduk fakat bu çalışma (MS) ile birlikte gösterdik ki aslında bağışıklık sistemini zıddı istikamette de aktive edebiliriz ya da baskılayabiliriz. Çalışmanın en büyük özgünlüğü de bu türlü bir sistemin aslında karşıtı istikamette de uygulanabilir olduğunu göstermesi” diye konuştu. Kovid aşılarında elde edilen muvaffakiyetin, mRNA çalışmalarına ilgiyi artıracağını düşündüğünü söyleyen Dr. Mustafa Diken, “Eskiden bu araştırmalara fon bulmakta zahmet çekilirken artık artık devletlerin ve üniversitelerin RNA ile ilgili çalışma yapmak isteyen araştırma kümelerine daha çok fon ayıracağını düşünüyoruz. Bu da yalnızca bizim değil, öbür araştırmacıların da iştirakiyle bu işlerin daha süratli bir formda, öteki hastalıklar için de kullanılabilmesini sağlayacak” dedi.

“KİŞİYE MAHSUS KANSER ‘AŞILARI’ OLACAK”Dr. Mustafa Diken, Kovid için bu kadar süratle aşı geliştirilebilirken kanser için neden hala uzun yıllardır mRNA çalışmalarının yapılıyor olduğu hakkında ise şu bilgileri verdi: “Kanser karmaşık bir hastalık. Tek tıp bir hastalık değil ve çok değişik kanser cinsleri var, birebir vakitte her kanser tipi de her hastada farklı özelliklere, farklı ilerleyişe sahip. O yüzden de kansere has molekülleri bulmak daha uzun sürüyor. Ayrıyeten kanser kendi hücrelerimizden çıktığı için bağışıklık sistemine bunu tanıtmak her vakit kolay olmayabiliyor. Kovid bir patojen, dışarıdan gelen bir virüs. Bağışıklık sistemimiz aslında buna karşı savaşmak için programlanmış bir sistem. Fakat kanser kendi içimizden bir oluşum olduğu için bağışıklık sisteminin olağanda birinci yaptığı olağan ki kanser hücresine rastgele bir reaksiyon vermemek. Yani birinci başta denetim etmeye çalışsa da, daha sonra kendi hücremiz olduğu için tümör hücrelerinin tesiriyle bağışıklık baskılanıyor. (Kansere karşı savaşmayı bırakıyor) Bizim mRNA ile hedefimiz, bağışıklık sistemini kansere mahsus moleküllere karşı aktive etmek. Elif de bu hususta çalışıyor, kansere mahsus molekülleri bulmak, bunları karakterize etmek çok vakit alan bir süreç. Hem bizim hem öbür kümelerin yaptığı çalışmalarda da artık bireye has kanser aşılarına yanlışsız gidiyoruz. Her kişinin kendi tümörüne has molekülleri bularak bunları kodlayan mRNA aşıları geliştiriyoruz. Böylelikle bireye özel aşılar yaparak daha faal olabileceğimizi düşünüyoruz. Bu nedenlerle kansere karşı mRNA aşıları Kovid aşısı kadar süratli olamayacak, daha uzun süreçler gerekiyor” Kanser aşılarının ferdî bağışıklık karşılığı nedeniyle herkeste tıpkı etkiyi veremeyeceğini söyleyen Dr. Elif Diken ise “Tek bir kanser aşısı, her hastada birebir etkiyi göstermeyebilir. Bir hasta bundan çok uygun bir formda yararlanabilirken diğer bir hastada olağan ki kanser hücresinin genetik yapısı farklı olduğu için daha az tesir sağlayabilir. Bu da bizi Mustafa’nın da belirttiği üzere, şahsa has, hastaya özgü kanser aşıları geliştirmeye ve üretmeye itiyor. Bu nedenle öncelikli emelimiz natürel ki genel, birçok bireye uygulanabilecek bir aşı üretmenin yanı sıra, birebir vakitte da şahsa mahsus bir tahlil bulmak” dedi.

YALNIZCA KOVİD VE KANSER DEĞİL, OTOİMMÜN HASTALIKLAR İÇİN DE UMUT

Dünyada birçok farklı kanser tipine karşı RNA aşılarının klinik çalışmaların da yapıldığını, yani kimi hasta kümelerinde denendiğini anlatan Dr. Mustafa Diken, şu bilgileri vererek kelamlarını noktaladı: “Çeşitli kademelerde denenen RNA aşıları var. Bilhassa melanoma, yani cilt kanseri, akciğer kanseri, prostat kanseri üzere tiplerde şu an denemeler devam ediyor. Vakitle RNA aşılarına olan ilginin ve fonun artması ile birlikte, başka kanser çeşitlerine karşı da aşılar geliştirilecek ve denenecektir. RNA modüler (uyarlanabilir) bir platform olduğu için, o kansere mahsus molekülleri bulduğumuz vakit, RNA’ya bunları kodlatarak bağışıklık sistemini kansere karşı savaşmak için eğitebileceğimize inanıyoruz. Bağışıklık sistemi hastalıklarında ise bağışıklık sisteminin saldırdığı molekül amaçları farklı olsa da bu taarruz sistemleri benzeri. Bağışıklık sistemi muhakkak bir dokuya ilişkin hücreyi, oradaki bir molekülü tanıyarak bir karşılık oluşturuyor. Biz bu otoimmün hastalığa sebep olan amaç molekülleri bilebilirsek, bunları tekrar birebir kanserde olduğu üzere, RNA ile kodlayarak, bu çeşit hastalıklar için de tedaviler geliştirebiliriz. Mesela diyabet üzere ya da öbür otoimmün hastalıklar üzere. Olağan ki bunların hem klinik öncesi denemelerde, daha sonra da klinik açıdan ispatlanması lazım. Örneğin şu an klinik öncesi MS çalışmamızda gösterdiğimiz muvaffakiyetten yürek alarak klinik çalışmalarla MS hastalarında da bu aşıyı denemek istiyoruz. Fakat bunun için önümüzde hala bir yol var. Farelerde yaptığımız çalışmalar umut verici olsa da bunların rüştünün tıpkı Kovid aşısında olduğu üzere klinikte de ispatlanması lazım”

(Fotoğraf)

Kaynak: Demirören Haber Ajansı / Hasret YURTÇU KARABULUT

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Yorum yazmak için giriş yapmalısın

Sponsorlu Bağlantılar
reklam